Inspiracją cyklu warsztatów było pytanie: co może sprawić, aby zabytki, tak licznie odwiedzane w czasie Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego, stały się atrakcyjne dla lokalnej młodzieży? Chodzi zarówno o wywołanie zaciekawienia pozornie dobrze już znanym zabytkiem, jak i o stworzenie z nim osobistej więzi, pozytywne utożsamienie z własnym miejscem.

„Sekrety zabytków” to m.in. warsztaty plastyczne, fotograficzne i teatralne inspirowane różnorodnymi tematami związanymi z lokalnym zabytkiem kultury, jak również z otaczającą przyrodą.


Warsztaty poprzedzające XII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego:

Trybsz, Łapsze Wyżne, Nowa Biała – warsztaty dotyczące wielokulturowego dziedzictwa Spisza

W ramach XII Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego, 14 maja w Trybszu i 15 maja w miejscowości Nowa Biała przeprowadziliśmy kolejne warsztaty dla dzieci zatytułowane Spiskie puzzle.

Pierwszą część warsztatów stanowiła prezentacja poświęcona bogatej historii Spisza i związanej z nią różnorodności kulturowej tego regionu. Podczas prezentacji dyskutowaliśmy z uczestnikami na temat naszego postrzegania innych ludzi, zwłaszcza przedstawicieli innych kultur i tradycji. Pomocą w dyskusji stało się ćwiczenie, podczas którego uczestnicy otrzymali różne pudełka. Jedne były kolorowe i pięknie zdobione, inne zwyczajne, szare, a jeszcze inne obdarte, wręcz brzydkie. W każdym pudełku były umieszczone inne, mniejsze pudełeczka. Uczestnicy mieli okazję przekonać się, że w niektórych pięknie zapakowanych pudełkach nie kryło się nic ciekawego, wręcz przeciwnie – bywały one puste lub kryły w sobie na przykład śmieci. Z kolei w brzydkich pudłach często znajdowali ukryte pod wieloma warstwami opakowań skarby: kolorowe kamyki, kwiaty, muszelki. Ćwiczenie obrazowało częsty błąd poznawczy, jaki popełniają ludzie w kontaktach między sobą, ale także pokazywało, jak skomplikowanym, a jednocześnie fascynującym procesem jest poznawanie drugiego człowieka.

W kolejnej części warsztatów koncentrowaliśmy się już na zadaniu plastycznym: każdy z uczestników otrzymał swój kawałek ziemi w postaci dużego puzzla z pianki. Przy pomocy gliny, sznurków, patyczków i drutów stworzone zostały niesamowite krainy, których mieszkańcy, klimat, roślinność znacznie się od siebie różniły. W dalszej części warsztatów znaleźliśmy się w wyimaginowanej Krainie Mgieł, skąd rozpoczął podróż nasz główny bohater, Jozik. Niezwykłe przygody (opowiedziane przez dzieci), których doświadczył na każdej z wysp, przyczyniły się nie tylko do wzbogacenia jego osobowości, zyskał on również nowych przyjaciół i zrozumiał, jak ważną rzeczą jest współpraca. Krainy połączyły się, tworząc historyczny Spisz. Kolejnym zadaniem była dekoracja papierowych łódek, posłużyły nam ku temu specjalne szablony przedstawiające spiskie ornamenty. Tak powstały nietypowe pocztówko-łódki, których zaszyfrowaną w postaci znaku treść poniosły wody: w Trybszu – Trybskiej Rzeki, a w Nowej Białej – płynącej niedaleko szkoły rzeki Białki. W Nowej Białej oprócz Spiskich puzzli zrealizowaliśmy też warsztat Fabryka koszulek. Każde z dzieci wycięło dla siebie według szablonu koszulkę, którą mogło w dowolny sposób ozdobić, używając spiskich wzorów. Na każdej z koszulek znalazły się również litery, których sens objawił się nam w momencie zawieszenia koszulek na wspólnym sznurku. Mogliśmy z nich odczytać nazwę Spisz zapisaną w czterech różnych językach: po polsku, słowacku, niemiecku i węgiersku. Zarówno warsztatowi Spiskie puzzle, jak i zabawie w Fabrykę koszulek towarzyszyła fantastyczna atmosfera, uczestnicy po raz kolejny zaskoczyli nas swoim zaangażowaniem i pracowitością. Mamy nadzieję, że nasza wspólna praca spowoduje, iż dzieci będą umiały spojrzeć na własny region z nieco innej perspektywy, staną się bardziej otwarte i z chęcią będą w przyszłości podejmować kontakt z osobami wywodzącymi się z innych kultur i tradycji.

7 maja w szkole podstawowej w Łapszach Wyżnych na Spiszu, w ramach zbliżających się XII Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego, odbył się warsztat zatytułowany Spiskie puzzle, poruszający tematykę wielokulturowości w tym jakże ciekawym i różnorodnym regionie.

Nasze spotkanie z uczniami klas 4, 5 i 6 rozpoczęliśmy od rozmowy o historii Spisza, staraliśmy się im opowiedzieć o całości regionu. Wszak polska część Spisza niegdyś stanowiła fragment większego obszaru administracyjnego, którym był komitat spiski należący do Korony Węgierskiej. W 1920 roku powstało państwo czechosłowackie, a w roku 1993 – Republika Słowacka. Wyraźna granica, która utrudniła swobodną wymianę ludności w obrębie regionu ma więc dopiero 90 lat, jednak już na dobre wbiła się w świadomość mieszkańców zarówno po polskiej, jak i po słowackiej stronie. Ta granica często nie pozwala nam spojrzeć na historię bez obciążeń i każe poszukiwać tego, co czysto polskie, czysto słowackie, czysto węgierskie… A przecież pogranicze to było miejscem, w którym żyli też Niemcy, Rusini, Romowie, Żydzi, docierali tu również Włosi, czy południowi Słowianie. I właśnie to wspólne budowanie z różnych elementów, niczym z puzzli, sprawiło, że Spisz dziś jest niezwykle bogaty w historie ludzkie oraz zabytki Kultury i sztuki. Przerywnikiem w naszej opowieści było ćwiczenie, które miało uświadomić uczniom, jak łatwo można pomylić się oceniając ludzi jedynie po wyglądzie, lub kierując się pierwszym wrażeniem. Poznając drugiego człowieka trzeba „przebić się” przez „warstwy”, aby znaleźć coś wartościowego. Po zakończeniu opowieści o narodach przystąpiliśmy do części praktycznej, każdy z uczestników otrzymał „kawałek ziemi” w postaci dużego puzzla. Na nich powstały fantazyjne krainy, o których każdy z uczniów mógł opowiedzieć własną historię. Następnie doszło do połączenia się poszczególnych krain, co odbyło się dzięki stworzonej przez dzieci wspólnej legendzie O podróżach Janka (który mógł mieć też na imię Jonek, Jani, Jancsi, Jaś, Johann, János, Janiu, Jánoš albo jeszcze inaczej). Dzięki połączeniu krain ich niezwykli mieszkańcy zyskali nowych przyjaciół i zrozumieli, że nie warto żyć w izolacji i samotności. Warsztat zakończyło wykonanie niebieskich łódek, które zostały ozdobione spiskimi ornamentami. Strumyk płynący koło szkoły stał się pocztą, która wysłała nasze pozdrowienia ze Spisza (w postaci łódek) do reszty świata. Uczestnicy wykazali się niezwykłą wyobraźnią i zaangażowaniem w pracę. Warsztatowi towarzyszyła miła atmosfera, która daje nadzieję na to, iż zajęcia te pozostawiły w uczestnikach dobre wspomnienia, a morał z nich płynący nie okaże się jedynie pustym hasłem.

Warsztaty zostały przygotowane we współpracy z Wydziałem Sztuki Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie. Skład zespołu prowadzącego zajęcia: Magdalena Nowak,  Katarzyna Piotrowska, Anna Majewska, Anna Zajda, opieka merytoryczna: dr Monika Nęcka.

Alwernia – warsztaty filmowe

„U nas” – to tytuł filmu nakręconego przez młodych mieszkańców Alwerni… telefonami komórkowymi.

 Niech nie zmyli widza prostota przekazu: zanim został nakręcony ten materiał, grupa jego autorów pracowała nad koncepcją filmu i pomysłami na poszczególne ujęcia z Marcinem Kaproniem (filmowcem, współtwórcą grupy „Anialka Team”). Każdy z filmowców tworzył swój materiał niezależnie – spotkali się dopiero podczas montażu. Dzięki temu poznajemy w filmie nie tylko miasto, ale też bardzo indywidualne relacje jego mieszkańców.

Goszyce – warsztaty Oswoić przestrzeń

15 i 16 maja 2010, w ramach Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego, odbyły się w Goszycach warsztaty „Czym się różni dwór od pałacu?” prowadzone przez Annę Komorowską. Zastanawialiśmy się, czym się różni pałac od zamku, dwór od chałupy, próbowaliśmy przyporządkować te 4 typy budowli do postaci, które mogłyby tam mieszkać, poznawaliśmy charakterystyczne elementy dworów, takie jak: ganek, kolumny, dach czterospadowy, w tym również dach łamany itd. Na zakończenie dzieci miały za zadanie wykleić swój fantastyczny dom, z zachowaniem podstawowych cech dworu.

Goszyce – warsztaty plastyczne

W piątek, 23 kwietnia, w Goszycach odbyły się pierwsze warsztaty plastyczne w ramach „Sekretów zabytków” XII MDDK. Zajęcia te poprowadziła pani Alicja Zabawa, plastyczka z Centrum Kultury i Promocji w Kocmyrzowie-Luborzycy. Uczniowie Szkoły Podstawowej im. T. Kościuszki w Goszycach w ramach pierwszego warsztatu spotkali się z właścicielami goszyckiego dworu, który znalazł się wśród obiektów tegorocznej edycji Dni Dziedzictwa (trasa północno-wschodnia), poznali jego historię, a także podjęli pierwsze próby artystyczne zaprezentowania go w swoich pracach, przy użyciu różnorodnych technik plastycznych. Efekty warsztatów będzie można zobaczyć podczas finału MDDK w Szkole Podstawowej w Goszycach (Goszyce 81) w godzinach 12.00-16.00, zarówno w sobotę, jak i niedzielę, 15 i 16 maja.
Tymczasem zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z piątkowego spotkania.

Park im. W. Bednarskiego – warsztaty teatralne

10-14 maja 2010, w ramach XII Małopolskich Dni Dziedzictwa Kulturowego, odbyły się w krakowskim Podgórzu warsztaty teatralne „Sekrety zabytków”, prowadzone przez Ałłę Masłowską, aktorkę Teatru Figur Kraków. Uczestnikami warsztatów były dzieci z I klasy Szkoły Podstawowej nr 25 w Krakowie.
Temat naszej przygody brzmiał: „Park Bednarskiego. (Re)kreacja”, a jej finałem miał być pokaz krótkiego przedstawienia na deskach teatru.
Na początku ustaliliśmy, co rozumiemy pod słowem rekreacja i czym różni się rekreacja od (re)kreacji. Podczas wycieczki do parku wymyśliliśmy wspólnie scenariusz przedstawienia. Podstawą do tego było, między innymi, poznanie historii parku. Tam też poczyniliśmy pierwsze kroki aktorskie (kilka ćwiczeń nigdy nie zaszkodzi). W chwilach przerwy (rekreacji) malowaliśmy widoki, które zrobiły na nas największe wrażenie. Jeden dzień uczestnicy spędzili w studio, nagrywając tekst do przedstawienia. Podczas prób na scenie teatralnej sytuacje stworzone w parku i przeniesione do teatru nabrały zaskakująco podwójnego sensu, dając w efekcie kolejną (re)kreację przestrzeni. Zwieńczeniem warsztatów była wystawa obrazów i  pokaz przedstawienia „Park Bednarskiego. (Re)kreacja” na scenie Kinotaetru „Wrzos” 15 maja 2010 r., za które aktorzy otrzymali gorące brawa. Podczas warsztatów każdy z uczestników miał okazję być aktorem, scenarzystą, lektorem i malarzem. Dzieci uczyły się także żonglować piłkami, kręcić talerzem i podrzucać flowersticki. Wszystkich, którzy nie mieli szansy wziąć udziału w warsztatach i oglądać przedstawienia, gorąco zapraszamy do obejrzenia zdjęć.